Կորդինատաին հարթություն

Ուղիղը, որի վրա նշված է սկզբնակետ, դրական ուղղություն և միավոր հատված, կոչվում է կորդինատաին առանցք։

Կորդինատաին առանցքի կամայական A կետի նշած կանոնով համապահասխանեցրած թիվը անվանում են այդ A կետի կորդինատ։

Ռացիոնալ թվերն այն թվերն են, որոնք կարող են արտահայտվել որպես ամբողջ թվերի կոտորակներ (քանորդներ):
Իռացիոնալ թվերը չեն կարող արտահայտվել որպես կոտորակներ և ունեն չկրկնվող, չվերջացող տասնորդականներ։

ա) I քառորդ, x > 0, y > 0

բ) II քառորդ, x < 0, y > 0

գ) III քառորդ, x < 0, y < 0

դ) IV քառորդ, x > 0, y < 0

A-ն I քառորդ, x > 0, y > 0

B-ն I քառորդ, x > 0, y > 0

C-ն I քառորդ, x > 0, y > 0

D-ն III քառորդ, x < 0, y < 0

M (-2; 0) , N (-1; -2) , K (1; 2) , L (-2; 3) :

A-ն I, D-ն III, L-ն II, K-ն I

ա) I քառորդ, x > 0, y > 0

բ) II քառորդ, x < 0, y > 0

գ) III քառորդ, x < 0, y < 0

դ) IV քառորդ, x > 0, y < 0

I քառորդ, x > 0, y > 0 և IV քառորդ, x > 0, y < 0

II քառորդ, x < 0, y > 0 և III քառորդ, x < 0, y < 0

Կոորդինատային հարթության յուրաքանչյուր կետ համապատասխանում է իրական թվերի եզակի դասավորված զույգին և հակառակը։ X կոորդինատը ներկայացնում է հորիզոնական դիրքը, իսկ y կոորդինատը ներկայացնում է կետի ուղղահայաց դիրքը:

Ստացա դրոշակ

ա)

բ)

գ)

(0;1)

(1;2)

Քիմիա․ Փետրվարի 26-ից մարտի 1

1.Հաշվե՛ք նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները(Mr):

Նատրիումի նիտրատ NaNO3

Na=23

N=14

O=16

Mr (NaNO3)=23+14+16×3=85

Կալցիումի կարբոնատ CaCO3

Ca=40

C=12

O=16

Mr (CaCO3)=40+12+16×3=100

2. Գրե՛ք նյութի քիմիական բանաձևը, եթե հայտնի է, որ դրա բաղադրության մեջ առկա են կալցիումի մեկ, ածխածնի մեկ և թթվածնի երեք ատոմ:

CaCO3

3. Հաշվե՛ք CO2-ի բաղադրության մեջ առկա ածխածին տարրերի զանգվածային բաժինը: (օգտվելով հետևյալ բանաձևից)

Mr (CO2)=12+16×2=44

C=12

O=16

12×100/44=27.27%

NaNO3

Լրացուցիչ

Mr (NaNO3)=23+14+16×3=85

23×100/85=27,05%

14×100/85=16,47%

1) 27,05%+16,47%=43,52% 100%-43,52%=56,47

2) 16x3x100/85=56,47

Mr (CaCO3, կավիճ)=40+12+16×3=100

40×100/100=40%

12×100/100=12%

1) 40%+12%=52% 100%-52%=48%

2) 16x3x100/100=48%

Սովորե՛լ

Քիմիական բանաձևերից օգտվելով՝ կարելի է հաշվել նյութի բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինները:

Զանգվածային բաժինը նշանակվում է « (օմեգա) հունական տառով:

Զանգվածային բաժինը ցույց է տալիս, թե տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածի ու ինդեքսի արտադրյալը հարաբերական մոլեկուլային զանգվածի որ մասն է կազմում:

որտեղ w տարրի զանգվածային բաժինն է, Ar — տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը,

a–ն՝ տարրի ատոմների թիվը նյութի մոլեկուլում,

Mr–ը՝ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը:

Զանգվածային բաժինն արտահայտվում է հասարակ տոկոսներով։

Օրինակ’ հաշվենք ջրի մոլեկուլում տարրերի զանգվածային բաժինները: Քիմիական բանաձևից օգտվելով՝ որոշում ենք ջրի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը.

Պատասխանը տոկոսներով արտահայտելու նպատակով ստացած թիվը բազմապատկում ենք 100–ով.

 Փետրվար ամսվա ամփոփում․ Կենսաբանություն

1.Քորդավորներից՝ նշտարիկի արտաքին և ներքին կառուցվածքը։

Նշտարիկը ունի 8սմ երկարությամբ մարմին: Նրա կիսաթափանցիկ, իլիկաձև մարմինը կողքերից սեղմված է, իսկ գլխային և պոչային ծայրերում՝ սրված: Պոչը երիզող մաշկածալքն ավելի լայն է և իր ձևով կենդանու պոչին տալիս է երկսայր բժշկական գործիքի՝ նշտարի տեսք: Նա իր պոչի ծայրով խրվում է ավազի մեջ, իսկ մյուս ծայրը դուրս է ցցում կեր բռնելու համար:

Քորդան ձգվում է մարմնի ամբողջ երկարությամբ: Քորդան ճկուն լարի նման մարմնի համար ծառայում է որպես հենարան: Կլանի պատերին նշտարիկն ունի 150 զույգ խռիկներ, խռիկային ճեղքեր։ Նա գլխուղեղ չունի։ Գլխային ծայրում գտնվում է հոտառական փոսիկը, իսկ մարմնի ամբողջ մակերեսին ցրված են շոշափելիքի ընկալիչները:

2.Տափակ որդերի կառուցվածքը և բազմացումը։

Տափակ որդերը երկկողմանի հարթություն ունեն, նման են ժապավենի։Նրանց մարմինը տափակացած է մեջքափորային ուղղությամբ։ Մարմինը արտաքինից պատված է մաշկամկանային պարկով։ Վերջինս էլ բաղկացած է արտաքին թաղանթից, որի տակ գտնվում են մկանները։

3․ Կլոր որդերից ասկարիդի բազմացումը և կառուցվածքը։

Մարդու ասկարիդը մակաբուծում է մարդու բարակ աղիներում։ Մարդու ասկարիդի մարմինն իլիկաձև է։ Էգի երկարությունը 25-40 սմ է, արուինը՝ 15-25 սմ։ Արուի մարմնի հետևի ծայրը թեքված է դեպի փորային կողմը։

Բաժանասեռ է։ Էգն օրական կարող է դնել մինչև 250 հազար ձու, որոնց հասունացումը տեղի է ունենում արտաքին միջավայրում։ Նրանց ձվերը, սննդի հետ ընկնելով օրգանիզմ, առաջացնում են թրթուր, որոնք թափանցում են աղիներ, ապա լյարդի արյունատար անոթներ, որտեղից սիրտ։ Հետագայում այդ թրթուրն ընկնում է թոքեր, որտեղից բերան ապա կերակրափողովանցնում է մարսողության համակարգ։

4.Էխինակոկի բազմացումը և ի՞նչ վնաս է հասցնում մարդու օրգանիզմին։

Էխինոկոկը բազմանում է մսակեր և խոտակեր կենդանիների կյանքի ցիկլի միջոցով: Մարդիկ կարող են վարակվել երիզորդի ձվեր ընդունելով, ինչը հանգեցնում է կիստաների առաջացմանն այնպիսի օրգաններում, ինչպիսիք են լյարդը և թոքերը: Վնասը ներառում է օրգանների մեծացում, որովայնի ցավ և, ծանր դեպքերում, կյանքին սպառնացող բարդություններ, եթե կիստաները պատռվեն: Հաճախ բժշկական միջամտություն է պահանջվում։

Էխինոկոկը բազմանում է մսակեր և խոտակեր կենդանիների կյանքի ցիկլի միջոցով: Մարդիկ կարող են վարակվել երիզորդների ձվեր ընդունելով, ինչը հանգեցնում է կիստաների առաջացմանը, հիմնականում լյարդի և թոքերի մեջ: Կիստերը կարող են վնասել օրգաններին և, եթե պատռվեն, լուրջ վտանգներ առաջացնեն առողջության համար:

5.Օղակաձև որդերից՝անձրևորդի կառուցվածքը և բազմացումը։

Հողային որդերը սեգմենտավորված մարմնով անելիդներ են։ Նրանք բազմանում են զուգակցման միջոցով՝ փոխանակելով սերմը։ Ի հակադրություն, օղակաձև որդերը սնկեր են, որոնք առաջացնում են մաշկի վարակներ, որոնք կապ չունեն երկրային որդերի հետ:

6.Անձրևորդերը և կալիֆորնիական որդերը ի՞նչ դեր ունեն գյուղատնտեսության մեջ։

Հողային որդերն ու Կալիֆորնիայի որդերն ուժեղացնում են հողի բերրիությունը՝ օդափոխելով հողը, բարելավելով դրենաժը և քայքայելով օրգանական նյութերը: Նրանք նպաստում են սննդանյութերի ցիկլավորմանը և ստեղծում են ավելի առողջ միջավայր գյուղատնտեսության մեջ բույսերի աճի համար:

7.Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները։

Պատմություն ինքնաստուգում

1․ Համեմատել Արտաշես առաջինին և Տիգրան մեծին։

ա) Ներքին քաղաքականություն.

Արտաշես Ա-ն կենտրոնացել է Մեծ Հայքի թագավորության ներսում իշխանության ամրապնդման վրա։
Տիգրան Մեծը կենտրոնացրեց իշխանությունը՝ բարեփոխումներ իրականացնելով վարչական արդյունավետության համար։
բ) Արտաքին քաղաքականություն.

Արտաշես Ա-ն նպատակ ուներ Հայաստանի անկախությանը՝ դաշինքներ կազմելով Սելևկյան կայսրության նման հարևանների հետ։
Տիգրան Մեծն ընդլայնեց Հայաստանի սահմանները նվաճումների միջոցով՝ դաշինքներ կնքելով Պարթևական կայսրության նման հզոր պետությունների հետ և առնչվելով Հռոմեական Հանրապետության հետ։
գ) Մայրաքաղաքները.

Արտաշես Ա-ն հիմնադրել է Արտաշատը՝ որպես Մեծ Հայքի մայրաքաղաք։
Տիգրան Մեծը նախաձեռնեց Տիգրանակերտի կառուցումը որպես հայոց հզորությունն ու ազդեցությունը խորհրդանշող մեծ մայրաքաղաք։

2․ Ներկայացնել հունաստանի

ա) աշխարհագրական դիրքը.

Հունաստանը գտնվում է հարավ-արևելյան Եվրոպայում՝ սահմանակից Հոնիական և Էգեյան ծովերով։
Այն ունի բազմազան լանդշաֆտ՝ լեռներով, կղզիներով և միջերկրածովյան կլիմայով։
բ) Նոր բառեր.

Հունաստանի հետ շփումը բազմաթիվ բառեր է ներմուծել տարբեր լեզուներով, հատկապես անգլերենով: Օրինակները ներառում են «ժողովրդավարություն», «փիլիսոփայություն», «օլիմպիական խաղեր» և «ակադեմիա»:
գ) Համեմատեք Սպարտան և Աթենքը.

Սպարտան հայտնի էր իր ռազմատենչ հասարակությունով, որն ընդգծում էր կարգապահությունն ու ուժը, մինչդեռ Աթենքը մշակույթի, փիլիսոփայության և ժողովրդավարության կենտրոն էր։
Սպարտան մեծ ուշադրություն ուներ ռազմական պատրաստության և կոշտ սոցիալական կառուցվածքի վրա, մինչդեռ Աթենքը գնահատում էր կրթությունը, արվեստը և ավելի ժողովրդավարական քաղաքական համակարգը:

Հայոց լեզու․ Ինքնաստուգոում

Դերանուն

Դերանուն կոչվում են այն բառերը, որոնք մատնացույց են անում առարկա, հատկանիշ, քանակ` առանց դրանք անվանելու:

Դերանուները լինում են Անձնական— եսինքս, մենք, Ցուցական— սա, դա, նա, Փոխադարձ— իրար, միմյանց, մեկմեկու, Հարցականո՞վ, ի՞նչ, ինչպիսի՞, Որոշյալամբողջ, ամեն, ամեն մի, Անորոշ— ինչ-որ, ինչ-ինչ, ոմն, Ժխտականոչ ոք, ոչինչ, ոչ մի։

Բայ խոսքի մաս,դիմավոր և անդեմ բայեր

Դիմավոր ձևերն ունեն դեմք, թիվ, ժամանակ, եղանակ, սեռի : Նախադասության մեջ դառնում են ստորոգյալ։ Անդեմ (միադիմի) ձևերն ունեն միայն սեռ, գործածվում են միայն երրորդ դեմքով,

Օրինակ`
Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:

Առաջին օրինակում’ անդեմ բայ է գործածված (դերբայ), իսկ երկրորդում’ դիմավոր

Գրել տասը նախադասություն՝ հոլովված գոյականներով։

Домашняя работа для 7-8 класса

ЗАДАНИЕ 3. Заполните пропуски. Используйте слова: самолёт, мяч, нож, вилка, директор,
нога, багаж, рука, поезд, турист.

  1. Алексей́ Петрович ́ – прекрасный ́ человеќ , он уже́ пять лет работает ́ директоромнашей ́ школы ́ .
  2. Я не москв́ич, я при́ехал сюд́а как турист на н́есколько дней.
  3. Если ́ сумка ́ весит ́ больше ́ десяти́ килограммов ́ , вам придётся отправить ́ её в багаж.
  4. Ты полет́ишь на самолёте ́или по́едешь на поезде?
  5. Восп́итанный челов́ек д́олжен есть ножом и вилкай.
  6. Я так уст́ала, что не моѓу пошевел́ить ни ногами, ни руками.
  7. Футбол́ист с бл́изкого рассто́яния не поп́ал мячом в вор́ота.

ЗАДАНИЕ 4. Запишите данные в скобках слова в нужной форме.

  1. Áнна сид́ит с (Л́ена) Леной, (друг) другом, (сестр́а) сестрой.
  2. Марина ́ идёт в кино́ с (Софья ́ ) Софьей, (учениќ ) учеником, (соседка ́ ) соседкой.
  3. Дети ́ играют ́ с (учительница ́ ) учительницей, (сестра́) сестрой, (папа ́ ) папай.
  4. Виктор ́ работает ́ (продавец́ ) продавцом, (врач) врачом, (учитель ́ ) учительем.
  5. Чем заним́аются д́ети? Д́ети заним́аются (спорт) спортом, (п́ение) пением,
    (матем́атика) математикой, (геогр́афия) географей.
  6. Д́евочка х́очет стать (балер́ина) балер́иной, (актр́иса) актр́исой, (журнал́истка) журнал́исткой.
  7. Мой брат доволен ́ (работа ́ ) работой, (квартира ́ ) квартирай, (врач) врачом.
  8. Ки́оск сто́ит за (рестор́ан) рестор́аном, (шќола) шќолой, (библиот́ека)
    библиот́екой.
  9. Какая́ разница ́ между ́ (словарь ́ и учебник ́ ) словарьём и учебником, (́осень в Áнглии и осень ́ в
    России́ ) осенью в Áнглии и осенью ́ в России́, (Москва́ и Петербург ́ ) Москвой и Петербургом,
    (книга ́ и фильм) книгой и фильмой?
  10. Дом стоит́ между ́ (лес и море ́ ) лес и морем (дорога ́ и парк) дорогой и парком,
    (река́ и поле ́ ) рекой и полем.

10 հետաքրքիր փաստ Եղիշե Չարենցի մասին

1. Չարենցի պատանեկան տարիների մտերիմերը Չարենց անվանումը բացատրում են, նրանով, որ նա փոքր ժամանակ շատ աշխույժ և չար երեխա է եղել: Տանը նրան այնքան են չար անվանել, որ անունը Չարենց էլ մնացել է:

2. Իսկ իր անվան մասին խոսելիս, Չարենցն ասել է, որ իրենց քաղաքում այդ թվականներին մի բժիշկ կար, ում տան ցուցափեղկի վրա գրված էր՝ Բժիկշկ Չարենց: Շատ յուրօրինակ համարելով այս ունունը, այն ժամանակ դեռ Եղիշե Սողոմոնյանը իրեն կոչում է Չարենց, Եղիշե Չարենց:

3.1919թ. Չարենցը իր ընկերոջ` Գևորգ Աբովի հետ մեկնում է Կարս` նորաբաց հայկական դպրոցներում ուսուցչությամբ զբաղվելու:Քանի որ Հայաստանի Հանրապետության օրենքի համաձայն զինապարտներին չէր թույլատրվում ուսուցչությամբ զբաղվել, նրանք, օգտագործելով Չարենցի հոր` Աբգար աղայի կապերը, ձեռք են բերում պարսկական անձնագրեր:

4.Չարենցն իր սկզբնական կրթությունը ստանում է Ջամբազյանի դպրոցում: 1908-12թթ. պատանի Եղիշեն սովորում է Կարսի ռեալական դպրոցում:

5.1912թ. Թիֆլիս լույս տեսնող «Պատանի» ալմանախում տպագրվում է Չարենցի առաջին բանաստեղծությունը:

6.Գրախանութներից մեկի տնօրեն Ալեքսանդր Տեր-Եսայանի միջնորդությամբ 1914թ. լույս է տեսնում պատանի Չարենցի` Աստղիկ Ղոնդախչյանին նվիրված «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան» բանաստեղծությունների ժողովածուն (Աստղիկը Կարսի իգական գիմնազիայի 5-րդ դասարանի աշակերտուհի էր, որին սիրահարված էր պատանի Եղիշեն):

7. Չարենցը շատ ընթերցասեր էր ընկերներից մեկը մի հատկանշական դրվագ է հիշում Չարենցի մասին. «… Հայրը` Աբգար աղան, փող էր տվել, որ Եղիշեն կոշիկ առնի, իսկ որդին, առանց երկար-բարակ մտածելու, այդ գումարով գրքեր առած եկավ տուն: — Տո, դու խելքդ հացի հետ ես կերե՞լ,— զայրացավ հայրը: — Բոբի՞կ պիտի ման գաս: Եղիշեն ձայն չհանեց, բայց հետո, երբ դուրս եկանք ու գնում էինք մեր տուն, ճանապաչհին ասաց. — Լավ է մարդ ոտքից բոբիկ լինի, քան թե` խելքից»:

8.Մի անգամ, երբ Իսահակյանը Կարսում զբոսնում էր հյուրանոցի բակում, պատանի Եղիշեն տեսնում է նրան և կախարդվածի պես, հիացած նայում է նրան: Վարպետին դուր չի գալիս այդ սևեռուն հայացքը և նա մի ուժգին ապտակ է հասցնում Չարենցին: 1925թ. Չարենցը Վենետիկում հանդիպում է Իսահակյանին և, մտերմիկ զրույցի ժամանակ, հիշեցնում է միջադեպը: Վարպետը ծիծաղելով պատասխանում է.  — Դե, ոչինչ, Եղիշե ջան, դա ուստա–սիլլասի է եղել: Ապտակս ուժգին է եղել, դրա համար էլ լավ բանաստեղծ ես դարձել:

9. Աստղիկ Ղոնդախչյան, Կարինե Քոթանջյան, Լեյլի, Արմենուհի Տիգրանյան, Արփենիկ Տեր-Աստվածատուրյան, Նվարդ Ալիխանյան, Մարիաննա Այվազյան, Լյուսի Թառայան, Ռիչի Դոստյան, Արուս Ոսկանյան, Իզաբելլա Նիազյան… Ահա ոչ ամբողջական ցանկն այն անունների, որոնք այս կամ այն կերպ առնչվել են Եղիշե Չարենցի հետ, բանաստեղծի կարճատև կյանքի որևէ շրջանում նրա ուղեկիցներն են եղել, և յուրաքանչյուրն իր անջնջելի հետքն է թողել թե նրա զգացական, թեստեղծագործական աշխարհում:

10.Գրադարաններից և գրախանությներից հավաքում են Չարենցի գրքերը: 1937թ. աշնանը ձերբակալում են նաև կնոջը` Իզաբելլային: Եղիշե Չարենցը մահանում է Երևանի բանտային հիվանդանոցում` 1937թ. նոյեմբերի 7-ին:

Մեծերը Չարենցի մասին.

  • Ինքն է՝ Չարենցը՝ մարտիկը և արքան, մարդու հայրենիքի այս հարատև կռվի ոչ մի պահը չուրացած և ոչ մի մարտը չշրջանցած, արյուն տվող գահակալ բարձունքի հասած մարտիկը։ (Հրանտ Մաթևոսյան)
  • Այսօր հատկապես, առայժմ գոնե, Եղիշե Չարենցն է միակ իսկական պոետը կովկասա-հայ իրականության մեջ (Վահան Տերյան, 1919, Մոսկվա)
  • «Ես իմ անուշ Հայաստանի…» բանաստեղծությունը 16 տողանի արձանագրություն է՝ փորագրված վիթխարի ժայռի վրա, որը կտակված է դարերին։ (Էդվարդ Ջրբաշյան)
  • Ինձ մինչև օրս էլ անհավանակն է թվում, որ «Դանթեական առասպելը» գրված է տասնութամյա պատանու ձեռքով։ Անհավանական ու զարմանալի։ Հիրավի, որտեղի՞ց այդքան կյանքի իմացություն, խորասուզումների այդպիսի կարողություն, խորհրդածությունների այդպիսի ներհունություն, այդպիսի լեզու և, վերջապես, այդպիսի անթերի կատարում… Տառապանքն է երևի, որ ժամանակից շուտ ոտքի է հանել պատանու հոգում նիրհող ուժերը։ (Վահագն Դավթյան)
  • Չարե՜նցը, Չարե՜նցը… «Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բառն եմ սիրում…»: Անոր չհանդիպած գիտեի արդեն իր այս քերթվածը։ Սկսած էի արտասանել Ամերիկայի մեջ։ Ամեն մեկ բառ բացատրել տված էի ու գրեթե գոց սորված։ Զայն մինչև այսօր կնկատեմ մեր երկրին, մեր հողին, մեր պատմության նվիրված ամենեն գեղեցիկ երգը, գովաբանական աղոթքը։ «Հայր մեր»-ին նմանվող աղոթք մը։ (Վիլյամ Սարոյան)

February 26-March 1

  1. I thik it’s true.
  2. After a long day at school I usually relax by sleeping.

Mrs Sanders: Sure, of course.

Pete and Jess: Can we order an ice cream for you too?

Mrs Sanders: No, I don’t eat stuff like this.

Jess: Really? You don’t eat ice cream at all?

Mrs Sanders: Absolutely!

Pete: And what about enjoying your life sometimes?

Mrs Sanders: I prefer to enjoy my life always not only sometimes. That is why I don’t eat ice cream and not usefull stuff like this.